, ,

بوروکراسی سازمانی و بروز حالت بی تفاوتی در سازمان

  • جایگزینی وسیله بجای هدف

گلدنر استدلال می کند که قوانین و مقررات سازمان های بروکراتیک، علاوه بر اینکه رفتارهای غیر قابل قبول را تعیین می کنند، در همان حال حداقل سطح عملکرد قابل قبول را نیز مشخص می نمایند. اگر قوانین و مقررات نهادینه نشده باشند و به منزله ی جزئی از رفتارهای درونی کارکنان در نیایند، در آن صورت موجب تشویق بی تفاوتی می شوند . به عبارت بهتر کارکنان فقط در سطح، حداقل های قابل قبول کار می کنند. بنابراین قوانین به جای آن که به عنوان وسیله ای برای شناسایی رفتارهای قابل قبول تلقی شوند، در عوض به عنوان وسیله ای برای تنظیم حداقل استاندارد عملکرد تعبیر و تفسیر می شوند.(م…، ۱۳۸۳ ؛۵۵)

  • ناکامی و ناتوانی و حداقل رضایت شغلی

افرا د بسیاری احساس می کنند که جریان زندگی در یک بوروکراسی،ناکام کننده و ملال آور است. از جملهمنابع عجز و عدم رضایت شغلی، تشریفات زائد اداری و ناتوانی در اثرگذاری بر سازمان و از دست دادن هویت شخصی است. هر چند ویژگی های بوروکراسی بر سازمانی بیشتر حاکم شود، رضایت شغلی بیشتر کاهش می یابد.(رضائیان،۱۳۷۹ ؛۴۴۰)

در سطح سازمانی، افرادی که علاقه شغلی نداشته باشند، به تدریج در کار خود دچار فرسودگی شغلی و در نهایت بی تفاوتی می گردند.(مهداد، ۱۳۸۱؛۳۱۲).

  • آموزش های رسمی و شکل گیری بی تفاوتی سازمان

بسیاری از کارکنان که وارد سازمان های دولتی می شوند، آموزش های ضمن خدمت برای آن ها چندان راضی و جذاب نیست، زیرا سطح تحصیلات رسمی آن ها را به صورت رسمی ارتقا نمی دهد(از دیپلم به کارشناسی و از کارشناسی به کارشناسی ارشد)کارکنان علاقه دارند، سطح تحصیلات رسمی خود را ارتقاء دهندتا بتوانند در نردبان مدیریتی و کارراهه شغلی ترقی کنند. حال اگر سازمانی در مسیر مدیران و کارکنان برای رسیدن به اهدافشان مانعی ایجاد کند، نوعی بی تفاوتی به عملکرد سازمان در ذهن آن ها نقش می بندد و دیگر سرنوشت سازمان برای آن ها مهم نخواهد بود.(دانایی فرد، ۱۳۸۷ ؛۲۶۹-۲۷۰)

  • خلاقیت و بوروکراسی

سازمان های بورکراتیک با دشواری های بیش از پیش شدید مواجه هستند زیرا به علت سلسله مراتبی بودن و داشتن سازمانی قوی، استقلال افراد را به کل از بین می برندو می دانیم که خلاقیت در غیاب استقلال، موجودیت پیدا نمی کند. در این نوع سازمان ها، چون مدیران رده های بالا استقلال دارند، بنابراین تنها می توان از آن ها انتظار خلاقیت داشت. اهمیت ساخت ها و سلسله مراتب در بوروکراسی های جدید بسیار زیاد است به طوریکه کارمند آزادی عمل ندارد. در واقع تعهد کارمند و کارگر در این محیط ها به حداقل می رسد، آن ها فقط دستورات را به اجرا می گذارند و به قوانین عمل می کنند. به سخن ساده تر، در سازمان های بورکراتیک انسان به ماشین تبدیل می شود. اگر قرار باشد در سازمانی، تنها کارآمدی کارکنان بالاتر رود و جایی برای بروز خلاقیت باقی نماند، بدون تردید سازمان به حالت احتضار خواهد شد و در نهایت سازمان را از حرکت باز خواهد داشت.(گنجی، ۱۳۸۵ ؛۱۶۴-۱۶۵)

  • رهبری مبتنی بر دستور

منظور آرجریس از “رهبری مستقیم” شکل سنتی سرپرستی است که طی آن سرپرست تقریبا همه ی تصمیمات لازم برای انجام وظایف شغلی را می گیرد و زیردستان او فقط به این تصمیمات عمل می کنند. در نظام رهبری مبتنی بر دستور، نه تنها به توانایی تصمیم گیری زیردستان توجهی نمی شود، بلکه هر چه سطح مدیریت پایین تر باشد وجود این توانایی در فرد، در منظر مدیریت نامطلوب تر خواهد بود. به اعتقاد آرجریس، توانایی _ نوآوری_ ابتکار و خلاقیت بالقوه افراد به آن دلیل که در رهبری مبتنی بر دستور فرصتی برای رشد آن به وجود نمی آید از بین می رود و در مقابل به افراد یاد داده می شود،که فقط به قضاوت سرپرست خود اعتماد داشته و قضاوت های خود را جدی نگیرند.کنترل های مدیریتی به صورت اعمال محدودیت های مختلف تجلی پیدا می کند و مثل اینکه از افراد خواسته شود، تصمیمات خاصی را علی رغم مخالفت خود با آن، اتخاذ نمایند. نمونه ای از این محدودیت های مدیریت، تصمیماتی است که در زمینه بودجه، نیروی انسانی و روش های انجام دادن کارها گرفته می شود. (ساعتچی،۱۳۸۶ ؛۷۶)


  • ساعتچی، محمود (۱۳۸۶) . روانشناسی کار ( کاربرد روانشناسی درکار، سازمان مدیریت) تهران، نشرویرایش
  • دانایی فرد،حسن(۱۳۷۸).چالشهای مدیریت دولتی درایران،تهران،انتشارات سمت
  • دانایی فرد، حسن، (۱۳۸۹) اندیشه مدیریت راهبردی، طراحی سنجه ی اندازه گیری بی تفاوتی سازمانی: پژوهش ترکیبی، حسن دانایی فرد، علی رضا حسن زاده
  • مهداد.علی.(۱۳۸۱).روانشناسی صنعتی وسازمانی،تهران،انتشارات جنگل
  • رضائیان. علی (۱۳۷۹). مدیریت رفتار سازمانی. تهران. انتشارات سمت
  • رضائیان، علی،۱۳۸۰، مدیریت رفتار سازمانی . تهران سمت
  • گنجی،حمزه(۱۳۸۵).روانشناسی کار،تهران:نشرساوالان
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید