تکنولوژی تولیدی

در سازمان، تکنولوژی به دو دسته تقسیم می شود : تولیدی و خدماتی.

 تکنولوژی تولیدی شامل فرآیند سنتی تولید و سیستم های تولید مبتنی بر کامپیوتر، می شود.

شرکت های تولید

تحقیق وود وارد. نخستین تحقیق میدانی بسیار موفق به وسیله یک خانم انگلیسی و جامعه شناس صنعتی بود که در جنوب اسکس  (انگلستان) بر روی تکنولوژی و اصول مدیریت انجام گرفت.

در آن زمان، یعنی در دهه ۱۹۵۰، سیستم مدیریت رایج و حاکم بر سازمان ها سیستمی بود که بر پایه اصول جهانی مدیریت گذاشته شده بود. این اصول در زمره بهترین روش مدیریت بودند که هر سازمان موثر و کارا آنها را رعایت می نمود. پژوهشگر مزبور روی صد شرکت بزرگ تولیدی تحقیق کرد تا شیوه ای که آنها سازمان یافته بودند، پی ببرد. این خانم و گروه همکارش به هر شرکتی سر می زدند، با مدیران مصاحبه می کردند، پرونده های شرکت ها را بررسی، روی فعالیت های تولیدی مطالعه و آنها را مشاهده می کردند.

داده هایی را که او جمع آوری کرد در بر گیرنده دامنه ی وسیعی از ویژگی های ساختاری (حیطه کنترل، سطوح مدیریت) و شیوه های مدیریت (ارتباطات کتبی یا شفاهی، پرداختن یا نپرداختن پاداش) و نوع فرآیند تولید می شد. آنها در رابطه با موفقیت یا عدم موفقیت سازمان ها هم داده هایی را جمع آوری نمودند.

این خانم مقیاسی تهیه و فهرستی تنظیم کرد که در آن، با توجه به پیچیدگی فنی یا تکنیکی (از نظر فرآیند تولید)، نام شرکت ها نوشته می شد. پیچیدگی فنی نشان دهنده ی این است که فرآیند تولید تا چه اندازه مکانیزه می باشد، یا به وسیله دستگاه های پیشرفته انجام می گیرد. اگر سازمان، از نظر تکنولوژی بسیار پیچیده باشد، آن بدین معنی است که بیشتر کارها به وسیله دستگاه های پیشرفته و مکانیزه انجام می شود و اگر سازمانی را از نظر تکنولوژی پیچیده به حساب نیاورند، مقصودشان این است که در فرآیند تولید نیروی کار نقش اساسی دارد. مقیاسی را که این خانم، در رابطه با پیچیدگی فنی ارائه کرد، شامل ده گروه می شد. سپس این گروه ها را به سه دسته تقسیم کرده اند :

گروه اول. تولید تک محصولی و دسته های کوچک

این شرکت ها معمولا به صورت کارگاه هستند که سفارشات اندک می گیرند و طبق خواست مشتری تولید می کنند. روال کار بر حسب عادت است. تولید دسته های کوچک به صورت فزاینده ای به متصدیان، کارگران و نیروی انسانی متکی است. بنابراین، استفاده بسیار زیادی از دستگاه های پیشرفته و مکانیزه نمی شود. نمونه های آن محصولاتی است که طبق سفارشات خاص تولید می شوند، مثل ماشین آلات ساختمانی، وسایل الکتریکی و لباس های سنتی.

گروه دوم. تولید انبوه و دسته های بزرگ

یک نوع فزاینده تولید یا ساخت است که از قطعات استاندارد استفاده می کند و مسیر تولید نسبتا طولانی است. معمولا محصولات تولید شده به دایره کالاهای ساخته شده فرستاده می شوند و در آنجا انباشته می گردند، زیرا مشتری در این باره نیاز خاصی ندارد. نمونه های آن عبارتند از انواع خطوط مونتاژ، مثل خودرو یا تراکتورهایی که شرکت کاترپیلار می سازد.

 

گروه سوم. فرآیند تولید مستمر

در فرآیند تولید مستمر همه کارها به وسیله دستگاه های پیشرفته و مکانیزه انجام می شود. در این فرآیند چیزی به نام شروع یا متوقف ساختن دستگاه وجود ندارد، در واقع این شیوه تولید یک گام پس از خط مونتاژ قرار دارد. دستگاه های مکانیزه (یا اتوماتیک) فرآیند تولید مستمر را کنترل می کنند و می توان محصولات را پیش از تولید، به صورتی دقیق پیش بینی کرد. نمونه های آن عبارتند از واحد های تولید مواد دارویی، پالایشگاه های نفت، نوشابه سازی ها و رآکتورهای هسته ای مولد برق می باشند.

 طبقه بندی وود وارد از صد شرکت بریتانیا بر اساس سیستم تولید

گروه اول : ۱٫ تولید قطعات تکی، طبق سفارش مشتری پیچیدگی کم
تولید تک محصولی و دسته های کوچک ۲٫ تولید واحدهای محصول، به صورت تکی با استفاده از تکنولوژی پیچیده
۳٫ ساخت ماشین آلات سنگین، به صورت مرحله ای
گروه دوم : ۴٫ تولید قطعه ها، به صورت دسته های کوچک
تولید انبوه و دسته های بزرگ ۵٫ تولید قطعه ها به صورت دسته های بزرگ و جدا جدا مونتاژ کردن
۶٫ تولید دسته های بزرگ،از نوعی که در خط مونتاژ مورد استفاده قرار می گیرد
گروه سوم: ۷٫ تولید انبوه
فرآیند تولید مستمر ۸٫ فرآیند تولید مستمر و به همراه آن آماده سازی محصول برای فروش به صورت بسته های بزرگ یا به روش های تولید انبوه
۹٫ فرایند تولید مستمر از مواد شیمیایی و دارویی به صورت دسته های بزرگ
۱۰٫ جریان مستمر تولید به صورت مایع یا گاز پیچیدگی  زیاد

با استفاده از این طبقه بندی برای تکنولوژی، داده های این پژوهشگر معنی و مفهوم پیدا کرد. تعدادی از دستاوردهای او عبارتند از :

با پیچیده تر شدت تکنولوژی (یعنی چون سازمان از مرحله تولید تک محصولی به سوی فرآیند تولید مستمر پیش رود) سطوح مدیریت و نسبت مدیر به کارکنان (پرسنل) به شدت افزایش می یابند. این بدان معنی است که با پیچیده تر شدن تکنولوژی، تعداد مدیران بسیار افزایش و نسبت کارگرانی که دستمزد مستقیم می گیرند (به کارگرانی که دستمزد غیر مستقیم می گیرند) کاهش می یابد ؛ زیرا برای حمایت از ماشین آلات پیشرفته تعداد بیشتری از کارگرانی که دستمزد غیر مستقیم می گیرند مورد نیاز است. سایر ویژگی ها مثل حیطه ی کنترل (نظارت)، اقدامات رسمی و متمرکز، برای تولید انبوه و سازمان هایی که تکنولوژی بسایر پیشرفته دارند بالاست و برای سازمان هایی که تکنولوژی پیشرفته ندارند، این ویژگی ها اندک است، زیرا کارها به صورت استاندارد انجام می شود.

در تولید تک محصولی و فرآیند تولید مستمر به کارگرانی نیاز است که مهارت زیادی داشته باشند، تا بتوانند با دستگاه ها کار کنند، و نیز در چنین سازمان هایی ارتباطات شفاهی است تا آنان خود را با شرایط در حال تغییر وفق دهند. تولید انبوه به صورت استاندارد و بر یک روال است. بنابراین، موارد استثنا بسیار اندک می باشد. ارتباطات شفاهی وجود ندارد و کارگران نباید مهارت بالایی داشته باشند. به طور کلی، سیستم مدیریت سازمان هایی که تولیداتشان به صورت تک محصولی است و نیز سازمان هایی که از فرآیند تولید مستمر استفاده می کنند از نوع ارگانیک می باشد. این سازمان ها دارای نوعی جریان آزاد هستند و خود را با محیط (و تغییرات آن) وفق می دهند، و تعداد کمی از فعالیت هایشان به صورت استاندارد است.

ولی سازمان هایی که تولید انبوه دارند، از نوع مکانیکی هستند، کارها استاندارد و روش هایشان رسمی است. دستاورد این پژوهشگر درباره تکنولوژی باعث می شود که ما نسبت به علت پیدایش ساختار سازمانی دیدگاه هایی جدید پیدا کنیم. به گفته این پژوهشگر : تکنولوژی های مختلف موجب به وجود آمدن تقاضاهای گوناگون از افراد و سازمان ها می شود و باید از طریق یک ساختار مناسب این تقاضاها را تامین کرد.

منبع:

مبانی تئوری و طراحی سازمان. تالیف؛ ریچارد آل دفت (۱۹۹۸). ترجمه پارسائیان و اعرابی (۱۳۸۶) چاپ چهارم

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید