درس دوازدهم: افراد در گروه ها

درس داوزدهم : افراد در گروه ها

از سر فصل های اصلی در روانشناسی صنعتی و سازمانی و در رفتار سازمانی و  بویژه در روانشناسی اجتماعی، به موضوع گروه توجه ویژه ای شده است.

اما علت چیست؟

 همانطور که پیشتر گفتیم، تاکید علم روانشناسی بر مطالعه نحوه تفکر و و رفتار انسان ها است. اما این حقیقت عظیم وجود دارد که افراد به تنهایی بسیار بسیار متفاوت تر از افراد در گروه ها هستند، متفاوت از این نظر که یک فرد یکسان در گروه، رفتارها و تفکرات متفاوتی دارد تا در تنهایی خود!! علت این رویداد هم احتمالا به تمایل اجتماعی ذاتی انسان ها بر می گردد. این تاثیر گروه به حدی است که حتی افراد ممکن است بر خلاف میل درونی و نگرش درونی خود گاهی دست به اقداماتی بزنند که هیچگاه در تنهایی حتی به آن فکر نمی کرده اند و این تاثیر فوق العاده و اعجاب آور گروه است بر فرد. یک تاثیر بسیار مهم که در خصوص گروه ها در پژوهش های مختلف مشخص گردیده است این موضوع است که افراد در گروه ها تصمیمات مخاطره آمیزی تری می گیرند، آیا چیزی در مورد خودکشی های دسته جمعی شنیده اید؟

در این درس با طرح سوالات متعدد و ضروری در مورد گروه، گروه ها را توصیف می کنم:

 

سوال اول: ویژگی های گروه چیست؟

  • یک گروه معمولا اعضای مشخص با تعداد معنی دارد. (مثلا گروه کوچک به تعداد ۲ تا ده نفر گفته می شود.)
  • این افراد معمولا مکان تجمع و یک تاریخچه مشخص دارند.
  • همچنین اعضای گروه دارای علایق مشابه و مشترکی هستند.
  • بطور حتم اعضا با یکدیگر تعاملات و روابط دوطرفه دارند.
  • اعضای گروه به منظور هدفی مشترک و هویت جمعی به دور هم جمع شده اند و احساس “ما بودن” (احساس ما آنهایی) دارند.
  • در ابتدا ممکن است همه افراد وظایف و نقش مشخصی نداشته باشند اما به مرور نقش ها و وظایف تمایز می یابند و هر روز فرد نقش خود را بیشتر می فهمد و درک می کند.

سوال دوم: در سازمان ها و محیط های کار چند نوع گروه وجود دارد؟

به طور عمده ۲ گروه مهم در سازمان ها و محیط های شغلی حضور دارند:

۱- گروه های رسمی: گروه های کاری هستند که می تواند شامل یک کمیته با حضور سرپرست و رئیس واحد باشد که در چارت سازمانی مطابق با وظایف مشخص شده مشغول به فعالیت هستند (مانند گروه یا واحد منابع انسانی)

۲- گروه های غیر رسمی: گروه هایی که در محل کار بوجود می آیند ولی هدف کاری ندارند. جمع دوستان که علایق مشترکی باهم پیدا می کنند و قواعد و هنجارهای مدونی هم ندارند. فقط مشخص می شود چه کسی خودی است و چه کسی بیگانه است. مانند تیم های ورزشی در شرکت ها.

سوال سوم:آیا افراد کارآمد تر هستند یا گروه ها؟

نمی توان به طور دقیق و مشخص بیان کرد، چرا که شدیدا بستگی به موقعیت و همچنین نوع وظیفه دارد.

توضیح اینکه به دلایلی که بعدا در بخش تصمیم گیری مطرح می کنیم، گروه سرعت کمتری در تصمیم گیری دارند، و ممکن است دچار خطاهای فاحشی شود. در تصمیم گیری فردی نیز ممکن است جنبه هایی از کار نادیده گرفته شود چرا که از یک فکر بجایچند فکر استفاده می شود.

سوال چهارم: با توجه به ماهیت و خاصیت گروه،‌چه عواملی عملکرد گروه (یا عملکرد افراد در گروه) را متاثر می سازد؟

۱- آسان سازی اجتماعی یا  اثر مخاطبان (social facilitation or  audience effect)  به این معنا که افراد در حضور دیگران از رفتارهای پرتمرین (بیشتر تمرین شده) و مسلط استفاده می کنند – در حضور دیگران کارهای ساده و تمرین شده را بهتر و کارهای پیچیده و جدید را بدتر انجام می دهند- که دلیل آن ترس از ارزشیابی دیگران است (دفاع از خود) که من نباید ابله یا متفاوت یا ناتوان جلوه کنم.

Social facilitation, or the audience effect, is the tendency for people to perform differently when in the presence of others than when alone. Compared to their performance when alone, when in the presence of others, they tend to perform better on simple or well-rehearsed tasks and worse on complex or new ones

۲- وزن دهی weighting

در این فرایند برخی افراد در گروه مسلط تر می شوند و بیشتر نظر می دهند و بیشتر حرف می زنند. گروه در صورتی کارآمدتر می شود که افراد وزین، صاحب نظر، هوشمند و لایق، افراد مسلط بر گروه باشند. لذا وزن دهی میتواند مشکلاتی را برای گروه ایجاد کند بویژه زمانی که افراد مسلط کفایت لازم را نداشته باشند (بطور مثال اگر در واحد منابع انسانی مدیر واحد شایستگی لازم را نداشته باشد به دلیل جایگاه خود بر گروه مسلط است لذا سایرین کمتر فرصت اظهارنظر خواهند داشت و این به نفع گروه و واحد نیست)

۳- ذهن انگیزی یا توفان مغزی (brain storming)

در این فرایند همه اندیشه ها بدون توجه به کیفیت آن ابراز می شود- در حین ابراز اندیشه ها افراد نظرات را ارزشیابی نمی کنند بلکه زمانی که همه نظرات بیان شد آنگاه ارزیابی می شود. افراد باید با دقت بر روی نظرات دیگران کار کنند. (گرچه مطالعاتی نشان داده این روش بسیار هم کارآمد نیست و می بایست در شرایط کنترل شده ای اجرا گردد)

۴- تغییر موضع مخاطره آمیز risky shift : گروه ها اغلب به علت حمایت اجتماعی که از یکدیگر دریافت می کنند تصمیمات مخاطره آمیز تری می گیرند تا در تنهایی.

۵- گروه گرایی: احساس یگانگی و یکپارچگی در گروه و انسجام افراد-گروه به عنوان یک موجودیت واحد مطرح می شود. افراد با گروه همانندسازی می کنند- احساس ما آنهایی در افراد ایجاد می گردد- که بیشترین نمود را در گرایشات سیاسی و مبارزات سیاسی نشان می دهد (بالاترین احساس ما انهایی)

بنابراین متغیرهای بسیاری وجود دارد که عملکرد گروه را متاثر می سازد. بطور مثال داشتن اهداف ویژه (نظریه هدفگذاری) نگرانی از ارزشیابی شدن توسط دیگران (آسان سازی اجتماعی) نشانه های اجتماعی و نفوذ دیگران (پویایی گروه) می تواند به شدت عملکرد گروه را تغییر دهد. لذا زمینه بسیار پیچیده است.

 

شکل گیری گروه

سوال پنجم: چرا مردم به گروه ها می پیوندند؟

۱- نیاز به وابستگی به دیگران-نفس بودن با دیگران و جذابیت ذاتی ارتباط- میل به ایجاد روابط اجتماعی را تضمین و ارضا می کند.

۲-دریافت بازخورد از دیگران- سایرین در خصوص خودمان و جهان اطراف منبعی از اطلاعات هستند-برای مقایسه خود با دیگران-استفاده از تجارب متفاوت افراد

۳- گروه منبعی از پاداش برای افراد است-دوستی، رفاقت، باهم بودن، حمایت پایگاه و شناسایی منافع مادی و روانی و غیره

۴- عضویت در گروه اهدافی را برای ما محقق می کند که به تنهایی نیل به ان دشوار است-استفاده از توانایی جمعی.

سوال ششم: گروه چگونه شکل می گیرد و تحول می یابد؟

هنگام تشکیل یک گروه جایگاه افراد در آن و وظایف و سمت ها مشخص می گردد. افراد به زودی می فهمند که چه کسی بلند پایه و چه کسی نیست. چه کسی نفوذ بیشتری دارد و چه کسی کمتر.

حیات اولیه گروه با تغییر و دگرگونی شدید مشخص می شود و بعد از مدتی همه چیز ثبات پیدا می کند. به هر حال در مرحله ثبات باز روابط، تعاملات، تعارضات و نقش ها شدیدا دست خوش دگرگونی و تشخیص است.

اما پس از طی شدن مرحله نخستین تحول، فرایند گروهی آسان تر می شود و وقت کمتری صرف تحول می گردد و فعالیت ها به وظیفه در دست انجام و مسئولیت ها و عملکرد وظیفه ای معطوف می شود.

اگر مراحل اولیه و تحولی گروه به خوبی و با توافق همه صورت بگیرد، افراد از مناصب و مسئولیت های خود در گروه رضایت خواهند داشت.

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *