شیوه تحقیق در روان شناسی صنعتی و سازمانی

,

 اهداف روان شناسی صنعتی / سازمانی عبارتند از توصیف، توضیح، پیش بینی و بالاخره تغییر رفتار شغلی. شیوه های تحقیقی ابزار بسیار پراهمیتی برای روان شناسان صنعتی/ سازمانی به این علت که شیوه های منظمی برای تحقیق و تغییر رفتار شغلی فراهم می کنند. عینیت، موضوع اساسی و همیشگی شیوه علوم اجتماعی است که برای مطالعه رفتار شغلی مورد استفاده قرار می گیرد. اولین مرحله در اجرای تحقیق صورت بندی مساله و موردی معین است. دومین مرحله تدوین فرضیه ها است، که به سادگی احکامی هستند درباره روابط احتمالی بین متغیرها. از طریق مشاهدات منظم رفتاری و اطلاعات حاصله از این روش است که محقق ممکن است مجموعه ای از فرضیات را به صورت یک نظریه یا مدل کلی تر به وجود آورد، که شیوه های بازنمایی روابط پیچیده بین تعدادی از متغیرها می باشد که با رفتار عملی شغلی ارتباط دارند. مرحله سوم در اجرای تحقیق انتخاب یک طرح مشخص تحقیقی برای جمع آوری داده های لازم می باشد. (و این مرحله چهارم است).

مرحله جمع آوری داده ها شامل نمونه گیری است، که شیوه ای است که به وسیله آن مشارکت کنندگان در تحقیق انتخاب می شوند. مرحله آخر در این فرآیند تحلیل داده های تحقیقی و تفسیر نتایج تحقیق می باشد. روان شناسان صنعتی / سازمانی از دو شیوه اصلی طرح تحقیقی استفاده  می کنند. در شیوه آزمایشی، محقق در یک متغیر، که متغیر مستقل نامیده می شود، دخل و تصرف کرده تاثیر آن را روی متغیر وابسته اندازه گیری می کند. در یک طرح آزمایشی چنین تصور می شود که هر نوع تغییر در متغیر وابسته در نتیجه دخل و تصرف در متغیر مستقل ایجاد شده است. از نظر نوعی، شیوه آزمایشی با گروه آزمایشی و گروه کنترل سر و کار دارد. گروه آزمایشی در معرض دخل و تصرف متغیر مستقل قرار می گیرد، در حالی که گروه کنترل بدون اینکه در معرض آزمایش قرار داشته باشد تنها برای مقایسه به کار می رود.

متغیرهایی که مورد توجه اصلی محقق نیستند، اما ممکن است در نتیجه تحقیق تاثیر بگذارند، به متغیرهای فرعی معروف هستند. در شیوه آزمایشی محقق کوشش متغیرهای فرعی را از طریق انتخاب تصادفی شرکت کنندگان در تحقیق و گروه های کنترل، به منظور تضمین این که تاثیر متغیرهای فرعی به صورت مساوی در بین گروه ها توزیع شود کنترل کند. مزیت شیوه آزمایشی در کنترل فوق العاده محقق بر محیط آزمایش نهفته است که به او امکان می دهد که روابط علت و معلولی را دقیقا تعیین کند. نقطه ضعف این شیوه در اینجاست که شرایط کنترل شده، ممکن است تصنعی بوده تعمیم آن در محیط کار عملی و غیر قابل کنترل امکان پذیر نباشد. شیوه دیگر تحقیق یعنی شیوه همبستگی (که گاهی شیوه مشاهده ای نامیده می شود) به روابط بین متغیرهای اندازه گیری شده به همان ترتیبی که طبیعتا رخ می دهند، بدون دخالت پژوهشگر و بدون اعمال کنترل های دقیق آزمایشی توجه دارد. مزیت این شیوه در امکان اجرای سهل و آسان آن در محیط عملی کار می باشد با وصف این شیوه همبستگی روابط علت و معلولی را مشخص نمی کند. تحلیل فلسفی شیوه ای است که در آن نتایج تعدادی از تحقیقات انجام گرفته با هم ترکیب شده، برای یک نتیجه گیری خلاصه یا فشرده مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.

تحلیل فلسفی ممکن است برای تعیین این مساله باشد که آیا نتایج تحقیقات گوناگون حاصله درباره یک یا چند عامل تفاوت معنی داری با همدیگر دارند یا نه. مطالعه موردی یک بررسی توصیفی متداول می باشد که در آن عمل کنترل و تکرار مشاهدات آنچنان که در روش شناسی آزمایشگاهی و همبستگی اعمال می شود وجود ندارد. مطالعه موردی می تواند اطلاعات پراهمیتی را در تحقیق به دست آورد اما در آن آزمودن فرضیه وجود ندارد. یک بخش پراهمیت فرآیند تحقیق اندازه گیری متغیرها می باشد. واژه عملیاتی کردن به فرآیند تعریف کردن متغیرها اشاره دارد آن چنان که بتوان آنها را برای رسیدن به اهداف تحقیقی اندازه گیری کرد. محققان روان شناسی صنعتی / سازمانی از شیوه های گوناگون انداه گیری استفاده می کنند. محقق می تواند متغیرها را از طریق مشاهده مزاحم یا غیر مزاحم رفتار اندازه گیری کند. در مشاهده مزاحم محقق برای مشارکت کنندگان در تحقیق شناخته شده است و دیده می شود، آنها می دانند که تحت نظر و مطالعه هستند. مشاهده غیر مزاحم شامل مشاهده رفتار شرکت کنندگان در تحقیق است بدون اینکه خود آنها از این مساله خبر داشته باشند. یک راهبرد دیگر تحقیق شیوه های خودسنجی است، که درباره رفتار شرکت کنندگان در تحقیق، منتهی از زبان خود آنها، به جمع آوری اطلاعات می پردازد. یکی از شیوه های بسیار متداول خودسنجی روش زمینه یابی است.

در زمان تفسیر نتایج تحقیق باید به اعتبار برونی یافته های حاصله توجه شود. اعتبار برونی این است که آیا یافته های حاصله در دیگر محیط های همانند قابل تعمیم است یا نه. مساله مهم مورد توجه روان شناسان صنعتی / سازمانی روابط درونی علم و عمل در روان شناسی صنعتی / سازمانی می باشد.


منبع مطلب: زمینه روان شناسی صنعتی و سازمانی

رونالد ریجو، داود حسین زاده (مترجم)، زهرا لبادی (مترجم)، پرویز صالحی (مترجم)
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *