نگهداری منابع انسانی

  نگهداری کارکنان سازمان ها و به ویژه نگهداری مدیران، ابعادی وسیعتر از ارتباط دادن انسان با حقوق و مزایای دریافتی، یا تأمین بهداشت و ایمنی در محیط کار دارد. ضمناً نباید چنین تصور شود که توقعات کارکنان از سازمان هایشان در همه جا و در هر فضای کاری یکسان است و به راحتی می توان این توقعات را تشخیص داد. تصور هر فضای فرهنگی از کیفیت زندگی کاری (QWL) تصور ویژه ای است که مدیران باید در جهت شناخت آن تلاش نمایند.

زمانی که از امور مربوط به حفظ و نگهداری کارکنان در یک سازمان صحبت می شود، لازم است ابعاد گوناگون و پیچیده ای که نیازها و تمایلات فردی، گروهی و سازمانی ر به وجود می آورد و تفاوت های فردی و گروهی در تعبیر از شرایط کار باکیفیت، مورد توجه قرار گیرد و انسان ها با تمام ابعاد وجودشان در رابطه با کار و زندگی اجتماعی مورد مطالعه قرار گیرند. نگاه به انسان به عنوان یک سیستم و یا جزیی از یک سیستم کاری، نباید این تصور را به وجود آورد که می توان انسان را مانند یک سیستم مکانیکی مورد مطالعه قرار داد. بلکه شناخت ابعاد نامملوس انسان است که نگهداری او را دشوار می سازد (میرسپاسی، 1386).

   در مورد رضایت کارکنان از کار و محیط کاری نظریه های فراوان در متون رفتار سازمانی مطرح گردیده که این نظریه ها می تواند راهنمای اجمالی مدیران در عمل باشد ولی آزمون این نظریه ها در چارچوب فرهنگ و باورهای بومی جوامع مختلف از جمله قوم های مختلف کشور خودمان ضروری است. لازم به ذکر است که براساس ادعای دانش مردم شناسی فرهنگی، نمی توان برای یک ملت متشکل از اقوام با فرهنگ های مختلف یک فرهنگ ملی کاملاً مشخص تعریف نمود. همین ادعا را تا حدی در مورد فرهنگ سازمان ها نیز می توان مطرح نمود. بنابراین باید دید زبان ساکت فرهنگ، کیفیت زندگی کاری را چگونه تفسیر می کند(همان منبع).

  آنچه که در طراحی نظام نگهداری منابع انسانی حائز اهمیت است همسوی تدابیر راهبردهای نظام نگهداری با اهداف و راهبردهای سازمان می باشد. از آنجا که دانش مدیریت راهبردی(استراتژیک) مؤکداً توصیه دارد که اهداف راهبردهای سازمان ها یا توجه به عوامل محیطی، به ویژه فرهنگ سازمانی تبیین شوند طبعاً راهبردهای نگهداری منابع انسانی که تأکید کامل بر کیفیت زندگی کاری دارد، لازم است با اهداف و راهبردهای بلندمدت سازمان ها همسویی داشته باشد. نظام نگهداری منابع انسانی ابعاد متعددی را شامل می شود و در کنار ابعاد ملموس، ویژگی های عاطفی، احساسی و مفهومی ناملموس که در هر جامعه و هر سازمان به نحوی متجلی است، شناخت ابعاد نگهداری را در سازمان ها دشوار می سازد. به همین جهت نظام نگهداری را می توان به دو دسته تقسیم نمود :

(1) مواردی که بیشتر در رابطه با تندرستی و حفظ سلامت جسمی کارکنان است از جمله اقدامات بهداشتی، ایمنی و حفاظتی، تربیت بدنی، خدمات درمانی و نظیر این ها.

(2) مواردی که تقویت کننده روحیه و حفظ شئون انسانی کارکنان می گردد که این عوامل عمدتاً جنبه روانی معنوی، ارزشی و اعتقادی دارد. جنبه های تقویت روحیه و یا به تعبیر میرسپاسی، رواندرستی کارکنان است.

  در تعبیری که در متون موجود، از کیفیت زندگی کاری شده است عمدتاً متأثر از مدیریت منابع انسانی در کشور ژاپن است، که تأکید بر جنبه های روانی نگهداری در دو پدیده مشارکت کارکنان در تصمیم گیری های سازمان و مجهز کردن کارکنان به توانایی های علمی و اخلاقی و مشارکتی[1] است(میرسپاسی، 1386).


[1] Empowerment


  • احمدی، فخری السادات(1383)، بررسی تأثیر آگاهی از حقوق و تعهدات شهروندی در شهر و فرآیند تحقق حقوق شهروندی، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه الزهرا.
  • الوانی، سید مهدی و دانایی فرد، حسن(1380)، گفتارهایی در فلسفه تئوری های سازمان های دولتی، تهران، انتشارات صفار ـ اشرافی.
  • اسلامی، حسن و سیار، ابوالقاسمی(1386)، رفتار شهروندی، مجله تدبیر، سال هجدهم، شماره 187.
  • امیری، صولت و شهریوری، کتایون(1385)، نقش رفتارهای ضدتولید بر عوامل روانشناختی، شرکت سایپا.
  • اشرفی، بزرگ(1374)، تبیین عوامل مؤثر بر تعهد سازمانی مدیران و کارکنان شرکت های زغال سنگ البرز شرقی، پایان نامه کارشناسی ارشد، مدیریت، دانشگاه تربیت مدرس.
  • بهبودی، محمدرضا(1379)، بررسی تطبیقی تعهد سازمانی در شرکت های دولتی و خصوصی و تبیین زمینه های آن، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت دولتی، گرایش تشکیلات و روش ها، دانشگاه شهید بهشتی.
  • باربالت،جی.ام(1373)، حقوق شهروندی، ترجمه جواد کارگزاری، نشریه حقوق اساسی، شماره 2.
  • پیران، پرویز(1378)، شهر شهروندمدار و شهر زورمندمدار، سلسله مقالات ماهنامه سیاسی اقتصادی.
  • تدریس حسنی، داریوش(1372)، بررسی رابطه خشنودی شغلی، دلبستگی سازمانی و تعهد سازمانی با میل ماندن در شغل و عملکرد شغلی در بین دانشجویان و معلمان ضمن خدمت شرق گیلان، پایان نامه کارشناسی ارشد، روانشناسی تربیتی، دانشگاه شهید چمران اهواز.
  • ترابیان فرد، نیما(1381)، تعیین سهم هر یک از عوامل مؤثر (رضایت شغلی، تعهد سازمانی و وجدان کاری) در بهروری دبیران آموزش و پرورش شهرستان شاهین شهر، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت دولتی، مؤسسه عالی آموزش مدیریت و برنامه ریزی.
  • حسین کاخکی، احمد(1382)، رویکردهای اساسی در تبیین مفهوم رفتار شهروندی سازمانی، فرهنگ مدیریت، سال دوم، شماره ششم.
  • جوادین، سیدرضا و فتاحی، مهدی و واثق، بهاره(1385)، بررسی ارتباط اقدامات مدیریت منابع انسانی با کیفیت خدمات نقش میانجی رفتارهای خدمتی، پژوهشنامه علوم انسانی و اجتماعی، سال ششم، شماره بیست و سوم.
  • چلبی، مسعود(1375)، جامعه شناسی نظم، تشریح و تحلیل نظری نظم اجتماعی، تهران، انتشارات نی.
  • ربانی، رسول و حقیقیان، منصور و اسماعیلی، محمد(1384)، بررسی عوامل اجتماعی، فرهنگی و میزان آگاهی افراد از حقوق شهروندی، فصلنامه علمی ـ پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر، سال اول.
  • ریجو، رونالد(1955)، زمینه روانشناسی صنعتی و سازمانی، ترجمه داود حسین زاده، زهرا لبادی و پرویز صالحی، تهران، چاپ دوم، انتشارات مازیار.
  • رنجبریان،بهرام(1375)، تعهد سازمانی، مجله دانشکده علوم اداری و اقتصاد دانشگاه اصفهان، سال دهم، سال 1و2.
  • رضائیان، علی(1374)، اصول مدیریت، تهران، انتشارات سمت، چاپ نهم.
  • زارع، حمید(1383)، نقش رفتار شهروندی سازمانی در عملکرد سازمانی، فرهنگ مدیریت، سال دوم، شماره ششم.
  • زکی، محمدعلی(1382)، بررسی تأثیر ابعاد رضایت شغلی بر تعهد سازمانی، مجله دانشکده علوم اداری و اقتصادی.
  • دولت آبادی، رضا(1378)، بررسی تعهد سازمانی در سازمان های دولتی و رابطه آن با عملکرد شاغلین، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت دولتی، دانشگاه شهید بهشتی.
  • ساروقی، احمد(1375)، بررسی تأثیر تعهد سازمانی بر تمایل به ترک خدمت مدیران و کارشناسان شرکت راه آهن، پایان نامه کارشناسی ارشد، رشته مدیریت دولتی، دانشگاه تهران.
  • سلطان حسینی، محمد(1382)، رابطه بین سبک رهبری مدیران دانشکده ها و گروه های آموزشی با کانون کنترل و تعهد سازمانی خود و اعضای هیأت علمی رشته تربیت بدنی، پایان نامه دکتری رشته تربیت بدنی با گرایش مدیریت و برنامه ریزی.
  • شکرکن، حسین و نعامی، عبدالزهرا و نیسی، عبدالکاظم و مهرابی زاده، مهناز(1380)، بررسی رابطه خشنودی شغلی با رفتار مدنی و عملکرد شغلی در کارکنان برخی از کارخانه های اهواز، مجله علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، دوره سوم، سال هشتم.
  • شعبانی ورکی، بختیار و آهنچنیان، نرگس(1385)، رهبری دانشگاهی و سرمایه اجتماعی، مجله اندیشه های نوین تربیتی، دانشکده علوم تربیتی، دانشگاه الزهرا.
  • شاهرکنی، سید حبیب الله(1386)، کارکنان به مثابه شهروندان سازمانی، مدیریت و بازاریابی.
  • شاین، ادگار(1352)، روانشناسی سازمانی، ترجمه ابولفضل صادقپور و حبیب الله بهزادی، انتشارات علوم اداری و مدیریت بازرگانی، دانشگاه تهران.
  • کاتوزیان، ناصر(1386)، عدالت و حقوق بشر، فصلنامه حقوق مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 37، شماره 3.
  • کلمن، جیمز(1377)، بنیادهای نظریه اجتماعی، ترجمه منوچهر صبوری، تهران، نشر نی.
  • کوهن، کارل(1373)، دموکراسی، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران، انتشارات خوارزمی.
  • گریفین، مورهد(1374)، مدیریت رفتار سازمانی، ترجمه سید مهدی الوانی و غلامرضا معمار زاده، تهران، انتشارات مروارید.
  • مهدی زاده، جعفر(1376)، غیبت کارکنان در سازمان، فصلنامه مدیرت دولتی، شماره 38.
  • مهداد، علی(1384)، روانشناسی صنعتی و سازمانی، چاپ چهارم، تهران، انتشارات جنگل.
  • دوچونگ، کیم(1373)، سنگفرش هر خیابان از طلاست، ترجمه محمد سوری،تهران، انتشارات سیمین.
  • Allen,N.J. and J.P.Meyer (1990),The measurement and antecedents of affevtive continuance and normative commitment to the organization”, Journal of Occupational Psychology.
  • Allen,N.J. and J.P,Meyer (1996) ,” Affective, continuance and normative commitment to the organization: An examination of construct validity,” Journal of Vocational Behavior.
  • Bass,B.M. (1985),”Leadership and performance beyond expections”,New York,NY. The free press.
  • Bass,B.M,B.J.Avolio and L.Goodheim(1987),” Biography and the assessment of transformational leadership at the word-class level” Journal of the Management.
  • Bass,B.M. and B.J Avolio(1990),” Developing transformational leadership,1992 and beyond,” Journal of European Industrial Training.
  • Bateman,T.S and D.W.Organ (1983),” Job satisfaction and the good soldier the realationship netween affect and employee citizenship, Academy of Management Journal.
  • Organ,D.W(1988), Organizational citizenship behavior: The good soldier syndrome Lexington.
  • Organ,D.W(1988),Oraganizational citizenship behavior : The goog soldier syndrome,Lexington Books: Lexington ,MA.
  • Podsakoff,P.M Machenzie,S.B.Paine,JB.Bachrach,D.G.2000.Organizational citizenship behaviors: A critical review of the theoretical and empirical literature and suggestions for future research.Journal of the Management.

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *