پیامد های منفی استرس شغلی

استرس شغلی همانگونه که تاثیرات منفی بر روی فرد دارد، کل سازمان را نیز متاثر می­سازد. این تاثیرات منفی بر سازمان شامل هزینه های مالی ناشی از ترک شغل و غیبت کارکنان از سازمان است. مهم ترين تأثيرهاي ناشي از استرس را می توان به چهار نوع تقسيم كرد (روجلبرگ، ۲۰۰۷): فيزيولوژيكي (مانند؛ ترشح آدرنالين و نورآدرنالين،  اختلال در كاركرد دستگاه گوارش،  افزايش ضربان قلب،  اختلال درتنفس و انقباض رگ هاي خوني)، هيجاني و عاطفی (مانند؛ احساس اضطراب و افسردگي، افزايش تنش­هاي جسماني، افزايش تنش هاي روان شناختي)، شناختي مانند؛ كاهش تمركز و توجه، كاهش ظرفيت حافظه كوتاه مدت و افزايش پريشاني و حواس پرتي)، و رفتاري (مانند؛ افزايش گريز از كار و فعاليت،  اختلا ل در الگوي خواب، کاهش كاركردهاي تحصيلي،  شغلي و اجتماعی).

شواهد بسیاری وجود دارد که استرس شغلی با بیماری ها و اختلالاتی در محل کار ارتباط دارد؛ بیماری هایی مانند؛ مشکلات عضلانی، قلبی –عروقی، بیماری های غدد، اختلالات روانی- عاطفی، بیماری های روان-تنی و همچنین سرطان (برسیک و همکاران، ۲۰۰۷).

کارکنان که در زمینه نفت و گاز کار می­کنند با بسیاری از عومل آسیب زای سلامتی سروکار دارند، این کارکنان در بخش های مختلفی مشغول به کار هستند، در بخش آزمایشگاهی، در دفاتر ویا در مناطق عملیانی استخراج نفت و گاز. کارکنان عملیاتی، کارکنان حفاری چاه نفت و سایر کارکنان خطوط تولید، با شرایط آسیب زای محیطی، از جمله سروکار داشتن با مواد شیمیایی، نفت و گاز، گرد و غبار، دود و آتش و انفجار، برق، سقوط و حادثه مواجه هستند (پارکر، ۱۹۹۹؛ برسیک  و همکاران، ۲۰۰۷؛ پارکر،۲۰۱۰).

 علاوه بر این خطر حوادث ناگهانی در محل حفاری بسیار بالا است. نفت به راحتی مشتعل می شود و یک اتفاق کوچک تمامی دکل حفاری را با حسارت مواجه می کند و کارکنان زیادی را دچار خطر و آسیب هایی جبران ناپذیر می سازد. علاوه بر این نفت خام  اثرات مخربی بر روی پوست دارد. از این رو کارکنان چنین مناطقی با خطرات و آسیب های بسیاری مواجه هستند بنابراین کار کردن در چنین مشاغلی بسیار استرس زا می باشد. گذشته از این خطرات جدی، کارکردن جدای از اجتماع و در مناطق دور افتاده و با محیطی محدود برای مدتی طولانی خود، استرس بسیاری را به همراه دارد (برسیک و همکاران، ۲۰۰۷).

پیامدهای استرس سیستم­های عضلانی بدن، دستگاه خودمختار عصبی[۱] و ترشح هورمونی و سیستم ایمنی بدن[۲]را متاثر می­کند. استرس های شدید شغلی نیز، با مشکلات قلبی-عروقی، هورمونی و عملکرد دستگاه ایمنی بدن ارتباط دارد. استرس همچنین فرآیندهای زیست شیمیایی[۳] بدن را با برانگیختن ترشح هورمون ها تحت تاثیر قرار می­دهد. برای مثال؛ ترشح هورمون کورتیزل با استرس های شغلی مزمن در ارتباط است. کارکنانی که در شرایط شغلی استرس زا کار می کنند، فشار خون بالایی را نسبت به کارکنانی که در مشاغل با استرس کم کار می کنند تجربه می­کنند (خدایاری فرد و پرند، ۱۳۸۵).

عدم رضایت شغلی و یا حالات عاطفی منفی نسبت به شرایط شغلی که توسط کارکنان بیان می شود، واکنش هایی روانشناختی هستند که به شرایط شغلی نامناسب داده می شود. عدم رضایت شغلی به طور حتم با استرس شغلی رابطه ای مثبت و بالا دارد.  علاوه بر این سایر نگرش های شغلی نیز با استرس شغلی مرتبط هستند به طور مثال، کارکنانی که استرس مزمن در محیط کار تجربه می کنند، تعهد کمتری نسبت به شغل و سازمان خود دارند و بیشتر به ترک کردن سازمان خود می اندیشند (روجلبرگ، ۲۰۰۷). استرس شغلی همچنین با اختلالات خلقی، مانند، افسردگی، دردهای روانی-جسمی، مشکلات خواب، اضطراب به عنوان یک پیامد ناشی از مواجه طولانی مدت با استرس در ارتباط است (خدایاری فرد و پرند، ۱۳۸۵).

مطالعات در محیط های آزمایشگاهی نشان داده­اند که افزایش استرس با کاهش عملکرد ارتباط دارد. در بسیاری از مطالعات زمینه یابی، ارتباط میان استرس و عملکرد حمایت های متفاوت و آمیخته ای را در برداشته است. برخی از فشار زا های شغلی، مانند، محدودیت های شغلی عملکرد شغلی را متاثر می­سازد. استرس به طور غیر مستقیم می تواند عملکرد را از طریق کاهش انگیزه، آسیب به کارکرد شناختی و افزایش خستگی تحت تاثیر قرار دهد. به هرحال عملکرد کلی شغلی آسیبی نمی بیند. اما میان استرس و عملکرد زمینه­ای[۴] به معنای رفتارهایی که کارکنان الزامی برای انجام آن ندارند، مانند کمک و همیاری با دیگران؛ (در بخش مبانی نظری عملکرد شغلی، در همین فصل در پژوهش حاضر، به توصیف اینگونه رفتارها پرداخته شده است.) ارتباط بیشتری وجود دارد (روَجلبرگ، ۲۰۰۷).

شواهد نشان می­دهند که کارکنان در شرایط استرس زا، اولویت بیشتری برای عملکردهای وظیفه­ای[۵] خود قائل می شوند ولی رفتارهای محتاطانه (احتیاط در کار) را نادیده می­گیرند. استرس همچنین ممکن است منجر به احساس خصومت و دشمنی، تحریک پذیری[۶] و منفی گرایی[۷] در کار شود (روجلبرگ، ۲۰۰۷).

کارکنانی که در شرایط استرس زا کار می­کنند، برای کاهش استرس خود رفتارهای سازگارانه غیر کارکردی نشان می دهند؛ مانند، سیگار کشیدن و مصرف مواد و الکل اما این رفتارها تاثیرات استرس را تشدید می کند. همچنین استرس با رفتارهای ضدتولید[۸] مانند، خرابکاری[۹]، خشونت های بین فردی و خشونت ارتباط دارد (روجلبرگ، ۲۰۰۷).

 استرس شغلی پیامدهای مالی و هزینه های سنگینی را متوجه سازمان ها کرده است، مانند، تمایل کارکنان به ترک شغل و ترک کردن واقعی شغل توسط آنان، که منجر به ازدست دادن نیروهای کارآمد در سازمان می شود و هزینه هایی اضافی برای جذب نیروهای جدید و آموزش آنان به همراه خواهد داشت.

[۱] automatic nervous system

[۲] immune system

[۳] biochemical

[۴] contextual performance

[۵] tasks performance

[۶] irritability

[۷] negetivity

[۸] counterproductive coping behaviors

[۹] Sabotage

منبع: پایانامه کارشناسی ارشد. حسام بذرافکن (۱۳۹۰). بررسی رابطه میان تعارض کار خانواده و سلامت روان، عملکرد شغلی و خشنودی شغلی با نقش میانجی گر استرس شغلی و نقش تعدیلگر سرسختی روانشناختی در کارکنان اقماری شرکت ملی و حفاری ایران (طرح پژوهشی و مقاله). دانشگاه شهید چمران اهواز


وب سایت روانشناسی صنعتی و سازمانی

استفاده از مطلب فوق در دیگر سایت های اینترنتی مجاز و مورد تایید مدیر سایت نمی باشد.

خواهشمند است رعایت امانت بفرمایید. با تشکر

3 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *