چگونه از تاثیر روانی اخراج، در سازمان بکاهیم؟

کوچک شدن در مرحله عمل

در سازمان های آمریکایی کاهش دادن نیرو به صورت یک امر متداول در آمده و این پدیده توانسته است بر صدها شرکت و میلیون ها نفر اثر بگذارد. برای مثال، شرکت جنرال الکتریک از سال های اولیه دهه ۱۹۸۰ تا کنون بیش از ۱۵۰ هزار نفر از کارکنان خود را اخراج نموده است و شرکت دوپانت به تازگی دو شاخه از مدیریت غیر تخصصی خود را حذف کرد و در دایره ۲۵% کارکنان را اخراج نمود. کاهش دادن نیروی انسانی به صورت بخشی از تجدید حیات سازمان های کنونی درآمده است و رابطه چندان زیادی با سیر قهقرایی شرکت و ضعف مالی آن ندارد و می توان گفت که به صورت امری متداول از شیوه مدیریت سازمان های بزرگ درآمده است. هنگامی که مشاغل یا پست های اداری حذف می شوند، میزان تعارض و اختلاف نظر افزایش می یابد، روحیه کارکنان ضعیف می شود و میزان اعتماد افراد نسبت به یکدیگر کم می شود. در فرآیند کاهش دادن نیرو به روش های زیر عمل می کنند تا از میزان نقش روانی کارکنان بکاهند.

  1. اجرای برنامه های داوطلبانه

بهترین راه برای حذف مشاغل و حفظ روحیه بقیه کارکنان این است که برخی از کارکنان به صورت داوطلبانه شرکت را ترک کنند. هیولت پاکارد که به صورت عمده دست به تجدید سازمان زده است، انگیزه هایی برای کارکنان به وجود آورد تا خودشان آزادانه سازمان را ترک کنند یا بازنشسته شوند. در شرکت مارکم، مدیر واحد نیروی انسانی، داو هیل (این شرکت خصوصی است و در صنعت چاپ کار می کند) تایید می کند که اجرای برنامه ای که کارکنان بتوانند به میل خود و آزادانه سازمان را ترک کنند نسبت به منتظر خدمت کردن اجباری کارکنان، گران تر و پرهزینه تر تمام می شود، ولی ویژگی آن در این است که روحیه کارکنان باقی مانده در سازمان حفظ می شود. گذشته از هزینه ها، یکی دیگر از جنبه های منفی برنامه ای که در کارکنان به میل خود سازمان را ترک کنند، این است که نمی توان پیش بینی کرد که کدام کارگر یا کارمند چنین پیشنهادی را می پذیرد و کدام فرد ترجیح می دهد که در شرکت باقی بماند که در نتیجه امکان دارد شرکت افراد نخبه و با مهارت خود را از دست بدهد. رهبران برخی از شرکت ها، مثل هیولت پاکارد و مارکم کوشیده اند که در اجرای چنین برنامه ای بسیار دقت کنند تا نیروی کار زبده خود را از دست ندهند.

  1. اخطار به هنگام

سازمان باید به هنگام دادن اخطار برای منتظر خدمت کردن کارکنان اطلاعاتی مفصل در اختیار آنها قرار دهد. حتی هنگامی که مدیران درباره رویدادهای آینده مطمئن نیستند باید هرچند مدت یک بار درباره وضعیت و موضع شرکت اطلاعاتی به کارکنان بدهند، چون در غیر این صورت کارکنان به جنبه های منفی قضیه به بدترین شکل ممکن توجه می کنند که روحیه آنها خراب می شود و تنش روانی بالا میرود. در شرکت دارویی « کانزاس سیتی » مدیران به صورت مرتب گردهمایی هایی تشکیل می دهند و درباره رشد سازمان و برنامه های مربوط به وضعیت نیروی کار اطلاعاتی به افراد می دهند.

  1. اجاره بدهید افراد با احترام سازمان را ترک کنند

هنگامی که بازار یک شرکت متشنج شود و از این نظر یا وضعی فاجعه آمیز رو به رو گردد، مساله منتظر خدمت کردن کارکنان امری اجتناب ناپذیر خواهد بود، ولی نباید به گونه ای عمل کرد که گویا سازمان در نظر دارد آنها را شب هنگام در یک وادی تاریک رها کند. سازمان باید حقوق و مزایای مربوط به این گونه موارد را (بدان گونه که رضایت نسبی آنان به دست آید) پرداخت کند. آنها باید بتوانند دست همکاران خود را به گرمی بفشارند و اندوه و خشم خود را ابراز نمایند. اگر یک مدیر در این موارد ناتوانی به خرج دهد و روشی نادرست در پیش گیرد به سایر کارکنان این پیام را مخابره خواهد کرد که سازمان برای آنان (به عنوان انسان) ارزش قائل نیست. برای مثال، در یک شرکت نفت در هوستن (آمریکا) کارکنان هنگامی که دیدند گارد مسلح در دفاتر کارشان حضور دارند، متوجه شدند که از آن سازمان اخراج شده اند. به آنها مقداری دستمال کاغذی داده شد تا میزهایشان را تمیز کنند و به آنها گفته شد که تاکسی در برابر در کارخانه منتظر است تا آنها را به خانه هایشان برساند. شرکت دیگری بدون اینکه حتی یک ساعت قبل به کارکنان خود اخطار بدهد آنها را اخراج کرد. خشم وغضب کارکنان باعث شد که آنان همگی به دادگاه بروند و از دست شرکت شکایت کنند، همین اقدام باعث شد که شرکت برای یک دوره نسبتا طولانی به زحمت و دردسر بیفتد که در نتیجه روحیه افراد باقیمانده بسیار ضعیف شد.

  1. به افراد اخراجی کمک کنید تا شغل جدید بیابند.

اگر سازمان درصدد بر آید به افرادی که می خواهد اخراج کند آموزش های جدیدی بدهد تا آنان بتوانند شغل هایی تازه بیابند، به اصطلاح بر زخم های ناشی از اخراج آنان نوعی مرهم خواهد گذاشت. شاید برای کارکنان این فرصت یا امکان به وجود آید که به مدرسه، دانشگاه یا آموزشگاه برگردند، آموزش های تازه ای ببینند و در رشته دیگری، در پی شغل جدیدی برایند. شرکت می تواند با سازمان های دیگر تماس بگیرد، فرصت انجام مصاحبه برای آنان فراهم آورد و بدین گونه آنها را در راه یافتن شغل های جدید کمک کند. هنگامی که شرکت آتاری کارکنان خود را اخراج کرد در راه یافتن شغل جدید برای آنها هیچ اقدام موثری به عمل نیاورد. این کار اثری منفی بر اثربخشی آن سازمان داشت، زیرا رهبران شرکت ثابت کردند که به نیازهای اعضای آن سازمان هیچ اهمیتی نمی دهند و در آن زمینه هیچ نوع حساسیتی ندارند.

  1. برای کاهش ابهام و فرونشاندن خشم افراد مجالس تودیع بگیرند.

با کسانی که در سازمان باقی مانده اند باید رفتاری سازنده داشت، یعنی آنان را تشویق و ترغیب نمود که احساسات خود را در رابطه با از دست دادن همکاران و جدایی از دوستان و نیز خشم و غضبی که نسبت به مدیریت (که باعث این اخراج ها شده است) دارند، ابراز نمایند. یکی از مدیران ارشد شرکت آتاری در یک شب تعطیل دوستان خود را به یک شب نشینی دعوت کرد. این جشن برپا شد تا درباره مسائلی که در طول هفته رخ داده بود بحث شود و افراد بکوشند آنها را حل کنند. برای بسیاری از کارکنان فرصتی به دست آمد تا مراتب تاسف خود را نسبت به از دست دادن همکاران ابراز نمایند. این نوع جشن های خداحافظی یا تودیع باید به اطلاع همگان رسانده شود و در آنجا درباره خدمات و اهمیت افراد صحبت شود و مقامات سازمانی و همکاران با دوستان به گرمی خداحافظی کنند. چنین جشن هایی می تواند بر روحیه کارکنانی که در سازمان باقی مانده اند اثر مثبت بگذارند، مشروط بر اینکه مدیریت مراتب تعهد و وفاداری خود را به آگاهی همکاران اخراجی برساند، در اره یافتن شغل جدید برای آنها اعلام آمادگی و همکاری نماید و نیز به آنان قول دهد به محض بهبود شرایط مجددا آنها را استخدام خواهد کرد.

اغلب در نخستین مرحله تجدید حیات و تضمین بقای سازمان ایجاب می کند تا مقداری از منابع انسانی را کاهش داد و تعدادی را منتظر خدمت نمود. معمولا مساله منتظر خدمت کردن کارکنان بخشی از روند تجدید حیات سازمان است. در واقع نباید زندگی دوباره یا جوانی مجدد سازمان را با اقدامات ضعیف (در رابطه با منتظر خدمت کردن کارکنان) به خزان تبدیل کرد.

 

 منبع:

مبانی تئوری و طراحی سازمان. تالیف؛ ریچارد آل دفت (۱۹۹۸). ترجمه پارسائیان و اعرابی (۱۳۸۶) چاپ چهارم

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید