, ,

میانبرهای رایج برای قضاوت در مورد افراد: تصور قالبی

وقتی می خواهیم در مورد دیگران قضاوت کنیم، میانبرهایی را به کار می گیریم. این تکنینک ها بیشتر اوقات ارزشمندند: کمک می کنند به سرعت در مورد دیگران درک صحیحی پیدا کرده و برای پیش بینی رفتار آنها اطلاعات معتبری در اختیارمان قرار می دهند. البته این میانبرها بی عیب و نقص نیستند و ممکن است برایمان مشکلاتی هم بوجود آورند. شناخت میانبرها کمک می کند تا دریابیم چه زمانی ممکن است استفاده از آنها منجر به اشتباهاتی فاحش شود.

تصور قالبی

هرگاه درباره فردی، بر اساس درکی که از گروهی که او بدان تعلق دارد قضاوت کنیم، از میانبری به نام تصور قالبی (Stereotyping) استفاده کرده ایم. تصور قالبی مشکلاتی ایجاد کند ؛ همه مسلمانان تروریست نیستند ! تعمیم دادن کاری است که هر روزه انجام می دهیم، چون باعث می شود بتوانیم سریع تر تصمیم گیری کنیم. این ابزار برای ساده کردن دنیای پیچیده بسیار کارساز است. اگر برای سر و کله زدن با تعداد بسیار زیادی عوامل غیر قابل کنترل از تصور قالبی یا روش غیر مستدل استفاده کنیم، نتیجه بهتری می گیریم. وقتی با مشکل رو به رو می شویم که یا مساله را درست تعمیم نداده ایم یا اینکه آن را بیش از حد عمومیت بخشیده ایم. در سازمان ها به کرات عباراتی را شنیده ایم که نشانگر وجود تصور قالبی بر اساس جنسیت، سن، نژاد، مذهب، خصوصیات قومی یا حتی وزن بوده اند: « زنان حاضر نیستند برای ترفیع گرفتن، محل کار خود را تغییر دهند »، « مردها علاقه ای به نگهداری از کودکان ندارند »، « کارکنان مسن نمی توانند چیزهای جدید یاد بگیرند »، « مهاجران آسیایی، سختکوش و با وجدان هستند »، « افرادی که اضافه وزن دارند، نظم و ترتیب سرشان نمی شود ». تصورات قالبی ممکن است آنقدر قوی باشند که حتی تصمیمات مرتبط با مرگ و زندگی را هم تحت تاثیر قرار دهند. به عنوان مثال در مطالعه ای مشخص گردید که اگر بسیاری از عوامل تحت کنترل باشند( مثل وقایع محیطی که موقعیت را دشوارتر می کنند )، این تصور قالبی که جنایتکاران، سیاه پوست هستند، باعث می شود در صورت اثبات گناهکار بودن متهم، احتمال اینکه فرد سیاه پوست به مرگ محکوم شود دو برابرحالت عادی باشد. یکی از مصادیق مشخص تصور قالبی، ایجاد پروفایل (Profiling) است. پروفایل نوعی تصور قالبی است که در آن گروهی بر اساس نژاد یا قوم از باقی مجزا شده و مورد بررسی، موشکافی و تجسس شدید قرار می گیرند. بعد از حادثه ۱۱ سپتامبر، ایجاد پروفایل باعث مجادلات بسیاری شده است. طرفداران این امر از یک سو ادعا می کنند که ایجاد پروفایل برای قوم عرب جزو مبارزه با تروریست است. بالاخره طی ۳۰ سال گذشته مسلمانان تروریست در بسیاری از حملات تروریستی بزرگ نقش داشته اند. از سوی دیگر، منتقدان می گویند که ایجاد پروفایل توهین آمیز و مایه تبعیض بوده، روشی کارآمد برای یافتن حملات تروریستی نیست و مسلمانان آمریکایی هم مثل دیگر شهروندان از حقوق قانونی برخوردار هستند. این مناقشه اهمیت بسیاری داشته و باید بین حقوق فردی و صلاح جامعه تعادل ایجاد کرد. سازمان ها نیز باید کارمندان و مدیران خود را نسبت به خطراتی که ایجاد پروفایل می توانند داشته باشد هوشیار کند. سازمان های بسیاری برنامه های تنوع بخشی خود را توسعه داده اند تا به صورت ویژه تصور قالبی نژادی و پروفایل سازی را مورد توجه قرار دهند. تصورات قالبی گستردگی بسیاری داشته و معمولا مفید هستند، اما مشکل این است که اگر آنها را در مورد موقعیت یا فرد خاصی بکار برید، ممکن است کاملا خلاف واقع باشند. از این رو باید همواره اطمینان حاصل کنیم که تصورات قالبی را به صورت نادرست و یا ناعادلانه در ارزیابی ها و تصمیمات مان به کار نگرفته ایم. این هشدار در مورد تصورات قالبی مصداق دارد، « هر چه مفیدتر باشند، خطر استفاده نادرست از آنها بیشتر می شود ».

 


منبع : رفتار سازمانی رابینز مهدی زارع جلد۱ ،استیفن رابینز, تیموتی جاج، ترجمه مهدی زارع

وب سایت روانشناسی صنعتی و سازمانی

استفاده از مطلب فوق در دیگر سایت های اینترنتی مجاز و مورد تایید مدیر سایت نمی باشد. خواهشمند است رعایت امانت بفرمایید. با تشکر

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *