, ,

اخلاق در تصمیم گیری چه نقشی دارد؟

ملاحظات اخلاقی یکی از معیارهای مهم تصمیم گیری های سازمانی است. در سال های اخیر که شرکت ها بیش از پیش تحت بررسی های دقیق قرار گرفته اند تا رفتاری اخلاقی داشته و مسئولیت های خود در قبال جامعه را بپذیرند، این مساله اهمیت دو چندانی یافته است. در این بخش سه رویکرد متفاوت برای ارائه چهارچوب تصمیم گیری اخلاقی را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

سه معیار تصمیمات اخلاقی

برای تصمیم گیری اخلاقی می توان یکی از سه معیار متفاوت را به کار گرفت. اولین مورد، سودمندگرایی است که در آن تصمیمات صرفا بر اساس پی آمدها یا نتایج آنها اتخاذ می شوند. هدف مکتب سودمندگرایی( Utilitarianism) دست یابی به بهترین ها و به بیشترین دفعات ممکن است. انتظار می رود این دیدگاه به تفکر غالب در تصمیم گیری های تجاری تبدیل شود. این دیدگاه با اهدافی چون کارآیی، بهره وری و سودآوری بالا همخوانی دارد. به عنوان مثال اگر مدیری سودآوری شرکت را به حداکثر ممکن آن افزایش دهد، می تواند ادعا کند که بهترین ها را به بیشترین دفعات ممکن حاصل کرده است ؛ اخراج 15 درصد کارمندان هم می تواند در این راستا صورت بگیرد. معیار اخلاقی دیگر، تمرکز بر رعایت حقوق است. بر این اساس افراد باید تصمیمات خود را بر پایه آزادی ها و اختیاراتی که مثلا در اسنادی همچون قانون اساسی مشخص شده اتخاذ کند. تاکید بر رعایت حقوق در تصمیم گیری بدین معناست که به حقوق اولیه افراد مثل حفظ حریم شخصی، آزادی گفتار و محاکمه عادلانه احترام گذاشته شده و از آنها حمایت شود. به عنوان مثال بر اساس این معیار از رسوا کنندگانی که رفتارهای غیر اخلاقی انجام شده توسط سازمان های مطبوع خود را به رسانه ها می کشند، بر اساس اصل آزادی بیان حمایت به عمل آید. سومین معیار، تمرکز بر رعایت عدالت است. به کار گیری این معیار مستلزم وضع کردن و اجرای قوانین عادلانه و منصفانه است تا منافع و هزینه ها به صورت منصفانه توزیع شوند. به عنوان مثال اعضای اتحادیه ها نوعا از این دیدگاه طرفداری می کنند. بر این اساس به همه افرادی که کار مشخصی انجام می دهند، بدون در نظر گرفتن سطح عملکرد آنها دستمزد یکسانی پرداخت شده و ملاک اصلی در اخراج کارمندان نیز ارشدیت است. هر کدام این معیارها، مزیت ها و معایب خاص خود را دارد. تمرکز بر سودمندگرایی باعث افزایش کارآیی و کارآمدی می شود، اما ممکن است در سازمان منجر به نادیده گرفته شدن حقوق برخی افراد، علی الخصوص گروه های اقلیت شود. به کار گیری معیار تمرکز بر حقوق، حفاظت از افراد در مقابل صدمات را تضمین کرده و با آزادی و حریم شخصی نیز سازگاری دارد، اما ممکن است منجر به خلق محیطی شود که بیش از حد قانون گرا بوده و بدین ترتیب کارآیی و کارآمدی کاهش بیابد. تمرکز بر عدالت نیز باعث می شود منافع افراد کمتر کارآمد و ضعیف تر مورد حمایت قرار گیرد، اما جوی را در سازمان حاکم می کند که باعث ریسک گریزی شده و نوآوری و کارآیی را تضعیف می کند. وقتی تصمیم گیران، خصوصا در سازمان های انتفاعی، معیار سودمندگرایی را به کار می گیرند، احساس راحتی و آسایش بیشتری دارند.

در این چهارچوب بسیاری از اقدامات سوال برانگیز را هم می توان بر اساس معیار « بهترین راه برای تامین منافع ذی نفعان و سازمان » توجیه کرد. البته بسیاری از منتقدین تصمیم گیران تجاری معتقدند که این دیدگاه باید تغییر کند. افزایش نگرانی جامعه ها در مورد حقوق فردی و عدالت اجتماعی باعث شده مدیران به این فکر بیافتند که لازم است استانداردهای اخلاقی را بر اساس معیار هایی به غیر از سودمندگرایی گسترش داد. این مساله، چالش بزرگی پیش پای مدیران قرار داده است چرا که تصمیم گیری بر اساس معیارهایی چون حقوق فردی و عدالت اجتماعی نسبت به معیارهای سودمندگرایی همچون اثرگذاری بر کارآیی، ابهام بیشتری به همراه دارد. بر این اساس می توان توضیح داد که چرا مدیران بیش از پیش برای تصمیماتی که اتخاذ می کنند، مورد انتقاد قرار می گیرند. افزایش قیمت ها، فروش محصولاتی که سلامت مصرف کننده را به خطر می اندازد، تعطیل کردن واحدهای تولیدی ناکارآمد، اخراج عده زیادی از کارمندان، انتقال تولید به کشورهای دیگر با هدف کاهش هزینه و تصمیمات مشابه بر اساس معیارهای سودمندگرایی قابل توجیه اند، اما معیارهای تصمیم گیری دیگر یک مورد نیست که بر آن اساس بتوان خوب بودن تصمیم را توجیه کرد.


منبع : رفتار سازمانی رابینز مهدی زارع جلد۱ ،استیفن رابینز, تیموتی جاج، ترجمه مهدی زارع

وب سایت روانشناسی صنعتی و سازمانی

استفاده از مطلب فوق در دیگر سایت های اینترنتی مجاز و مورد تایید مدیر سایت نمی باشد. خواهشمند است رعایت امانت بفرمایید. با تشکر

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *